ჩემი ‘თავისუფლების დღიური’


Изображение 007

14 ივლისი, კვირა

12 საათზე დედაჩემის ხმამ გამაღვიძა, ეკლესიიდან მოვიდა და ტრადიციული ლექცია წამიკითხა, რომ ძილისთვის ღამე შექმნა ღმერთმა.

დღეს კვირაა, მიყვარს კვირა დღე. ამ დღეს, ძირითადად, ჩემს ნაჭუჭში ვატარებ, სახელოსნოდან არ გავდივარ.

ქეთი ბერძენიშვილმა დამირეკა და მითხრა, რადიო თავისუფლებისთვის დღიური უნდა დაწეროო. გამიხარდა, ბავშვობიდან მიყვარს დღიურების წერა! ჩემს დღიურში, სადაც  ყოველდღიურ ემოციებზე და ფაქტებზე ვწერ, უკვე ჩავწერე ეს ამბავი.

მირჩა ელიადეს „მითის ასპექტებს“ ვკითხულობ უკვე თვეზე მეტია. რაც წიგნის მაღაზიაში მუშაობა დავიწყე, წიგნებს თითქმის ვეღარ ვკითხულობ. არადა თავის დროზე „ბიბლუსში“ მუშაობის დაწყების ერთ-ერთი მიზეზი ის იყო, რომ მეგონა, ბევრი დრო მექნებოდა კითხვისთვის. წიგნთან დამოკიდებულება შემეცვალა თითქოს. როცა აღწერა გვაქვს, ვაშლებივით ვითვლით წიგნებს, ან ლიმონათებივით. სანამ წიგნის მაღაზიაში მუშაობას დავიწყებდი, სულ ვამბობდი, რომ წიგნის ქურდი ქურდი არ არის, მაგრამ თვის ბოლოს, როცა დანაკლისს ითვლიან გოგონები და ისედაც სასაცილო ხელფასზე კიდევ თანხას გაჭრიან, ხვდები, რომ წიგნის ქურდიც ქურდია.

საღამოს მე და დედაჩემი სოფელში წავედით – მოხუცები უნდა ვნახოო, დედაჩემმა. ლამაზი სოფელია რიონი, დედაჩემი იქ გაიზარდა.  ორი მოხუცი ბებია მყავს: ნადია და ტუფა. ერთი 89 წლისაა, მეორე – ოთხი წლით უფროსი.

მთელი საღამო მოხუცებთან გავატარეთ. ვიჯექი და ვუსმენდი. ძირითადად, ბავშვობიდან და ახალგაზრდობიდან იხსენებდნენ ამბებს: როგორ აშენდა ის სახლი, სადაც ახლა ცხოვრობენ, როგორ კრეფდნენ ჩაის კოლექტივთან ერთად… შემდგომი წლები თითქოს არც ყოფილა –  არც შვილის სიკვდილი… ვერც მე გამიხსენეს. სიკვდილზე უარესი რამეებიც არსებობს-მეთქი, გავიფიქრე.

წყალსაცავამდე ფეხით ვიარეთ მე და დედაჩემმა, საოცარი საღამო იყო, წლების მერე კიდევ უფრო ლამაზად რომ გაგახსენდება, ისეთი. თავის ბავშვობაზე მიყვებოდა დედაჩემი.

15 ივლისი, ორშაბათი

დილა  ყავით დაიწყო. ელექტრონულ ფოსტაზე ერთ-ერთი ამერიკული ლიტერატურული ჟურნალის რედაქტორის წერილი დამხვდა, ბიოგრაფიის და ნახატების ფოტოების გაგზავნას მთხოვს აგვისტოს ნომრისთვის. ძალიან, ძალიან გამიხარდა! ღმერთო, როგორ მინდა ამერიკაში!..

1 საათზე მე და გიგა მიქაძე ტელეკომპანია „რიონში“ ერთ-ერთი გადაცემის სტუმრები ვიყავით. თუ ქუთაისში არ ცხოვრობ და გინდა გაიგო, როგორია, როცა აქ ცხოვრობ, ჩართე ტელეკომპანია „რიონი“ და მიხვდები.

იქ მისულს კიდევ რამდენიმე სტუმარი დამხვდა. თემა იყო ქუთაისი და ქუთაისელები. ვინ აღარ გაიხსენეს!

ორად ორი ქუთაისელია, ვისი თანაქალაქელობითაც ვამაყობ: რეზო გაბრიაძე და რობი კუხიანიძე. ორივე იძულებული გახდა, გაქცეულიყო ამ ქალაქიდან. პრობლემებზე საუბარი დღეს არ გვინდაო, შენიშვნა მომცა წამყვანმა.

საღამოს ველოსიპედებით  გავედით ქალაქგარეთ მე და ჩემი მეგობარი ლევ ტუბეცკი. ველოსიპედი არის საუკეთესო რამ, რაც ადამიანის ტვინმა გამოიგონა. ბედნიერებაა, როცა მწვანეყვავილადან მოქრიხარ!   თავისუფალი ხარ: არც საწვავი, არც ფული. საერთოდ, არაფერზე არ ხარ დამოკიდებული.

სამი ნატვრა მაქვს. ერთი – ველოსიპედი – უკვე ავისრულე. ახლა ძალიან მაგარი ფოტოაპარატი და მოგზაურობა დამრჩა, მთელი მსოფლიო მინდა ვნახო. მოკლედ, ფული მჭირდება. ფული რომ არ მაქვს, ვერ მივდივარ ამერიკაში, მხოლოდ წერილებს ვაგზავნი.

16 ივლისი, სამშაბათი
უცხო ნომრის ზარმა გამაღვიძა. უცნაური ფობია მჭირს: უცხო ნომრების შიში. შიში ზუსტად ის სიტყვა არ არის, ყოველთვის უსიამოვნო შეგრძნება მაქვს, როცა უცხო ნომერს ვხედავ. ვფიქრობ, ვუპასუხო თუ არა.

ვიკა იყო, მერიიდან. აუცილებლად მოდი, შენი პროექტი ხელახლა განიხილებაო. უკვე უარი მითხრეს პროექტის დაფინანსებაზე-მეთქი. ეგ ძველმა მერმა გითხრაო. თურმე, ახალმა მერმა ყველა იმ პროექტის გადახედვა მოითხოვა, რომლებიც ძველმა უარყო.

ჩემი და როკო ირემაშვილის პროექტია „ძებნა“. როკოს ორი სკულპტურა:  „მეს ძიებაში“, „ნიჩბოსანი“, და ორიც ჩემი: „დაკარგული“ და „სამყაროს ცენტრი“.

რამდენიმე დღის წინ საკრებულოს სხდომაზე დამიბარეს და ერთ-ერთმა მოითხოვა დამესაბუთებინა, თუ რატომ ვთვლიდი, რომ ჩვენს ქალაქში აუცილებელია ზემოაღნიშნული ქანდაკებების დადგმა. ამ დრომ მეორემ დახედა „ნიჩბოსნის“ ფოტოს და, ჯომარდობა მეც მიყვარსო, იხუმრა. არა უშავს, არც მე მესმის პოლიტიკა-მეთქი. მითხრეს, რომ მოქანდაკე გიორგი კიკვაძემაც, რომელიც ამავდროულად საკრებულოს წევრია, დაიწუნა პროექტი და რომ სულ მალე თამარ მეფის ქანდაკების დადგმაა დაგეგმილი.

ვიკასთან შეხვედრის შემდეგ სახლში წამოვედი და ეს კადრი დამხვდა: დედაჩემი ზის მაგიდასთან,  გაზეთ „ასავალ-დასავლის“ ახალი ნომერი აქვს გადაშლილი და აღშფოთებულია. ხმამაღლა მიკითხავს კოშკას ლექსს და ტექსტს, რომელიც ამ ლექსს ახლავს –  ნახე, შენს მეგობარს რა დაუწერიაო?! გაგაგიჟებს ეგ გაზეთი-მეთქი, და ისიც ვუთხარი, რომ ამ ამბავზე დღიურში დავწერდი. რამდენიმე წლის წინ ზუსტად იმავე ტექსტით გაგვატანეს წყალს მე და ვაკო ნაცვლიშვილი ჩვენი უწყინარი ლექსების გამო.

ირაკლი ჩარკვიანის ლექსს ვიმეორებდი, დედაჩემზე ინტერპრეტირებულს:

გემუდარები, ნუ კითხულობ „ასავალ-დასავალს“, დედა!

17 ივლისი, ოთხშაბათი
დილით საჯარო ბიბლიოთეკიდან დარეკა მედეა ჩოგოვაძემ. ჩაის დღეზე  დაგვპატიჟა, თან ლილი ნუცუბიძეს გავიხსენებთ და მის ლექსებს წავიკითხავთო.

ძალიან ბევრი ხალხი იყო: მწერალთა კავშირის წარმომადგენლები, საზოგადოება „ქუთაისელი“, „ბაღის კიდე“…

სიტყვა მწერალ თეიმურაზ ლანჩავას მისცეს. კარგი საღამოაო, თემურმა. ხალხიც კარგიაო, ლილის შემოქმედებაცო, მაგრამ ამ ჩაის ვერ შევეგუეო. ლილისაც ღვინო უყვარდა და მეცო.

დიდხანს ვეღარ გავჩერდი და „ბიბლუსში“ ჩავედი. იქვეა, საჯარო ბიბლიოთეკის გვერდით. ახალგამოცემულ წიგნებს გადავხედე და იუნგის „ფსიქოლოგია და რელიგია“ შევიძინე ბარათზე დაგროვილი ქულებით. „ხელოვნების ამბისთვის“ ვაგროვებდი ქულებს, მაგრამ 50 ქულა ვინ იცის, როდის დამიგროვდება, ყიდვა მომიწევს.

ისევ ბიბლიოთეკაში ავედი, დედაჩემი მელოდებოდა. ქუთაისში, სხვა საზოგადოებებთან ერთად, გვაქვს ჯემალ ქარჩხაძის საზოგადოება.
ხშირად ვფიქრობ, ჯემალს რომ ამის შესახებ გაეგო, ნეტავ როგორი რეაქცია ექნებოდა?
18 ივლისი, ხუთშაბათი
საშინელ განწყობაზე გავიღვიძე. ვერც ყავამ მიშველა. 3 საათზე გიორგი ხასაიას უნდა შევხვედროდი რადიოში „ბიბლუსისთვის“ პროექტის დასაწერად. რუბრიკის გაკეთება გვინდა წიგნებზე. გადაცემას აუდიორეცენზიის სახე ექნება და მე წავიყვან. თუ დაგვაფინანსეს…

გზაში გაწვიმდა. ველოსიპედით ვიყავი და სულ დავსველდი. როგორც იქნა, სახლამდე მივედი. დაბალი წნევა მქონდა: 60-40-ზე. თან, მთელი დღე კუჭი მტკიოდა და უოლტერ ფაბერზე ფიქრი ვერ ამოვიგდე თავიდან, მთელი წიგნი რომ კუჭს გრძნობდა და ბოლოს კუჭის კიბოთი მოკვდა.

დედაჩემმა ჩემს გვერდით დაიძინა.

19 ივლისი, პარასკევი
მთელი დღე სახელოსნოში გავატარე. ახალ სერიაზე ვმუშაობ –  „დიალოგი“. ორი წლის წინ ერთ-ერთ ფსიქიატრიულ საავადმყოფოს ვესტუმრე. ეს იყო საოცარი ერთი დღე, რომელიც არასოდეს დამავიწყდება. გავიცანი მარინა, რომელიც საწოლში იჯდა, ფეხზე ადგომა არ შეეძლო. ყველაფერი, რაც ჭირდებოდა, საწოლის გარშემო, ხელის გაწვდენაზე ქონდა. პალატის კედლებზე ბევრი საათი ეკიდა.  როდესაც ამ საათებზე ვკითხე, მითხრა, ასე დრო სწრაფად გადისო.

შევხვდი ნანას, რომელმაც ბეჭედი მაჩუქა, ნატალიას, რომელსაც არაფრის გამო ვუყვარდი, ფიზიკის მასწავლებელ შალვას აფხაზეთიდან, რომელსაც დიდი, გამჭვირვალე მწვანე თვალები ჰქონდა და რომელიც მზის ყოველი ამოსვლისას ჰალსტუხს იკეთებს.

ამ ადამიანებს ვხატავ და გამოფენისთვის ვემზადები. მათ ჩემში ადამიანის სიყვარული გადაარჩინეს.

20 ივლისი, შაბათი
მზიანი დილაა, განწყობაც – შესაბამისი. 3 საათზე ქეთი მელოდება, ჩემი ერთი კვირის ნაცოდვილარი უნდა მივუტანო. ტექსტს გადავხედე. ჩემი დღეებიც ისეთივე მოსაწყენია, როგორიც სხვა დანარჩენის.

საღამოს, ალბათ, ველოსიპედით დავაბალანსებ ამ მოწყენილობას.


‘გაჭირვება’ პიტნის არომატით


zfdgz

    ამ ამბის დაწერა  ჩემს დეიდაშვილთან საუბრის მერე გადავწყვიტე.  გუშინ დამირეკა და მთხოვა, ნინის  ‘ნატოზე’ ნახატის დახატვა დაავალეს, აზრზე არაა ნინი ‘ნატო’ რა არის და უნდა დაგვეხმაროო.   რატომ უნდა დაავალო მეორეკლასელს ’ნატოზე’ რამე დახატოსმეთქი, გავგიჟდი. ისედაც აქ ტელევიზია იქნება ,თუ ქუჩა, ყველა თემაზე აქტუალური პოლიტიკაა.   და  ძლივს, ნინიმ, რომელმაც ‘ნატო’ არ იცის, მასწავლებელი აიძულებს დახატოს. რამდენჯერმე ვყოფილვარ მსგავსს გამოფენებზე:  ‘ბავშვების თვალით დანახული ნატო’, ‘ნატო = გაბრწყინებულ საქართველოს’, ‘სტოპ რაშა’, ‘საქართველოსთან ხელჩაკიდებული ნატო’   და ათასი კვერცხობა.  ფერადი ფანქრების და ბავშვური მიამიტურობის ფონზე, ხო საერთოდ, ისეთი კონტრასტია,  გული აგერევა კაცს.

მერე  ჩემი პოლიტიზირებული ბავშვობა გამახსენდა.  ჩემი ზვიადისტური, შევარდნაძის ზიზით სავსე, პუტჩით, კვარაცხელიათი, კიტოვანი-სიგუათი, ჯაბა-ჯუბათი, სუკის აგენტებით, მხედრიონით და კიდევ ათასი ნაგვით გამოტენილი პატარა თავით და   სამჯერ გაუმარ-ჯოს , მესამე ჯოს განსაკუთრებით რიხიანად თქმული _ბავშვობა.

გამსახურდიას სიყვარული მშობლებისგან სარწმუნოებასავით მერგო.  დედაჩემი მიყვებოდა , რომ ერთ-ერთ მიტინგზე ზვიადმა ხელში ამიყვანა და მაკოცა, ღმერთო, როგორი ამაყი ვიყავი ამ ამბით, ყველას ვუყვებოდი, ახლაც კარგად მახსოვს..  ის იყო გმირი, რომელიც ბოროტ ურჩხულს ამარცხებს. (მერე, რომ წამოვიზარდე,  გადავწყვიტე გამეგო, ვინ იყო ზვიადი და რატომ მიყვარდა ასე ძალიან იგი, მისი წიგნები, წერილები, ლექსები ( sacra stella და კიდევ რამდენიმე ჩემი საყვარელი ლექსების სიაში შედის)

  1987 წელს დავიბადე.  89-ის 4 აპრილს  დედაჩემმა და მამაჩემმა თბილისში წამიყვანა მიტინგზე,  3 დღე იქ ვიყავით,  7 -ში ჩემი ავადმყოფობის გამო ქუთაისში დავბრუნდით. მერე იყო 9 და ყველა დანარჩენი დღე, 9 აპრილის ინერციით. გაუთავებელი მიტინგები.. ბარაბას გზა, ან ღმერთის გზა.. დინებას მკვდარი თევზები მიჰყვებიან..  გაუმარრ-ჯოს!   ორი წიგნი, რომელიც ჩემში ყოველთვის ბავშვობასთან ასოცირდება:  ყდაზე მერაბ კოსტავას პორტრეტით  _ ‘შავლეგო’  და შავ-თეთრი წიგნი წითელი წარწერით ‘ 9 აპრილი’. ეს ის ორი წიგნია , რომლებიც  განსაკუთრებით მაინტერესებდა, ყველა გვერდი და ფოტო მახსოვდა, სად რა იყო.   კალენდარი 9 აპრილს დაღუპულთა პორტრეტებით . მახსოვს, ყველაზე მეტად ეკა ბეჟანიშვილი მეცოდებოდა, გოგო იყო და თან პატარა, ალბათ ამიტომ.   და კიდევ რამდენიმე უცნაური ბავშვური ასოციაცია მქონდა:  კვარაცხელიას რაღაც გადაცემა მიჰყავდა და გვარს რომ აცხადებდა,  სულ ძროხა მახსენდებოდა, დუდაევის ქუდი  ხალვის მეგონა და აშ.

  ერთ-ერთ მიტინგზე მამაჩემი დაიჭირეს. დედაჩემი შეშლილს გავდა, დარბოდა . ორი კვირის მერე მე და დედა სამზარეულოში ვისხედით და ეზოს კარები გაიღო, ფანჯრის მინიდან დავინახე მამაჩემი. ეს იყო ყველაზე ბედნიერი და მკვეთრი კადრი, რომელიც მეხსიერებაში მაქვს _ მამაჩემის დაბრუნება. წარბი და ტუჩი გახეთქილი ქონდა, იღიმოდა, როგორ ზუსტად მახსოვს.  აღმოჩნდა, რომ ცემისგან მუცელში ნაწლავები დაუზიანდა და ორი დღის მერე საავადმყოფოში დავაწვინეთ, ჭიპი ამოაჭრეს. დიდხანს ხუმრობდა, რომ სამშობლოს მხოლოდ ჭიპი შესწირა.

  და კიდევ ერთი პატარა ამბავი ჩემი ბავშვობიდან: საჭმელი არ იყო, დედაჩემმა კარადაში ბრინჯი იპოვა და გაკეთება გადაწყვიტა. შაქარი არ გვქონდა, ეზოში გავიდა და პიტნა დაკრიფა, მარილით და პიტნით შეაზავა მოხარშული ბრინჯი. მამაჩემს მოეწონა და კითხა, ამ საჭმელს რა ქვიაო. დედაჩემმა _ ‘გაჭირვებაო’.   

 ჩემი ბავშვობაც ასეთი იყო, უშაქრო, მაგრამ პიტნის არომატით.

წასვლისას ჩემს რამდენიმე ნახატს დაგიტოვებთ ბავშვობიდან. ბავშვები ფერად სახლებს, ბუშტებს, ყვავილებს, ხეებს და კიდევ რა ვიცი, ათას კარგ რამეს უნდა ხატავდნენ.

P.S. ვუძღვნი მწერალ გივი ტყეშელაშვილისა და ცირა ყურაშვილის შვილს_ შორენას და ყველას,ვისაც ჩემი ამბავი ოდნავ მაინც ეცნო.

DSC01270

DSC01271

zviadi


ქრისტეს


დამენახო, მინდა
დამენახო, იქნებ
უშენობა სტკივათ
სულში სტალაქტიტებს.
რა ვქნა, ჩემი ნეკნები
კანში რომ ვერ ეტევა..
შენი სუნთქვის სიშორე
მამცნო ძუძუს კერტებმა .
მოდი, ჩემი ლოცვების
ამოგიგებ საბანს
მოდი, როგორც მაშინ
ცრემლით ფეხებს დაგბან .
ეს ხრიოკი აღმართი
ავირბინოთ ერთად,
შენს გაშოლტილ ზურგზე
დავითვალოთ ხალები .
ანდა, დამალობანა

ვითამაშოთ ამ ბაღში..
ოღონდ ,
უნდა ვიცოდე ,
სადმე რომ მემალები .
დამენახო, მინდა
დამენახო, იქნებ
ესპანელო ,
ქართველო ,
ნანკინელო

ქრისტევ.

ჩემი კანის სინორჩე ,
ვერ მოვიდა ზეცამდე.
სუნთქვის უკმარისობა
მაპატიო, ეცადე.
მე, გავედი შინიდან,
მე, დავტოვე ბინა,
დღეს, შორიდან ვუცქერ
სხვის დაორთქლილ მინას.
დამენახო, მინდა
დამენახო, იქნებ
და შინიდან გასულს,
როგორც იქ, იმ ასულს,
ჩამჩურჩულო ასე:

ტალი ტაკუ …
ტალი ტაკუ …
გოგონავ, აღსდექ!


ბებიაჩემი


 

   ..ბებიაჩემისგან ჯვარი დამრჩა ოქროსი. სიკვდილამდე ორი წლით ადრე მითხრა, პენსია შევაგროვე და ჩემს სახელზე, რამე იყიდეო. ჯვარი ვიყიდე ბოლნისის.

ბებო თეთრი და მსუქანი იყო. ბოლო ათი წლის მანძილზე გასუქდა, რაც იაკობმა ფეხში დაჭრა, იმდენს ვეღარ მოძრაობდა და გასუქდა. მოკლედ, ბიძაჩემი ადრე მილიციელი იყო, ჰოდა თავისთავად იარაღიც ქონდა. იაკობს ისტერიკა დაემართა, სათამაშოდ უნდოდა. ბიძიამ ტყვიები გადმოყარა და მისცა. ერთი ტყვია ჩარჩენილა. იკომ ჯერ მეგის მიუშვირა, მერე ავთოს, ბოლოს ბებიას და ესროლა.  6 წლის იყო იკო, ბებო რო დაჭრა. ბებო სიკვდილამდე ყავარჯნით დადიოდა.  მაშინ ერთ-ერთ მეზობელს უთქვამს: კიდევ კარგი იკომ ავთოს რო არ ესროლა, თორე მთელი სოფელი იფიქრებდა, რო ძალით მოკლესო.  გაგიჟებული იყო ბებიაჩემი, შვილზე ეს როგორ მითხრაო.

ავთოს გამო მაგრად დაიტანჯა, მთელი ცხოვრების მანძილზე, თოთო ბავშვს ზრდიდა. ჯოჯოხეთში ვცხოვრობო, ბევრჯერ უთქვამს. სიკვდილის წინაც მარტო ავთოზე ჯავრობდა.

უცნაური დაავადება დაემართა, თავიდან ნელ-ნელა დასუსტდა და ჩაწვა,  ბოლოს გასივდა და კანის უჯრედებში წყალი ჩაუდგა. მეგის ემუდარებოდა, ჩემი  შველა თუ გინდა დანა დამარტყი და მომკალიო. ტიროდა მეგი.

ცოცხალი ბებიაჩემი, ამ კადრით შემორჩა მეხსიერებას: რო მივედი საწოლში იყო წამომჯდარი, თავზე კიკინა ეკეთა და იღიმოდა, ვიღაცეებს ელაპარაკებოდა , მგონი ვერც მიცნო. მახსოვს, შიშისგან ხელები როგორ გამეყინა. ბებო მოკვდაო, დარეკეს მერე.

ბებო რო მოკვდა, სკოლას ვამთავრებდი იმ წელს.  ძველ დღიურში, ყოველდღიურ ფაქტებს და ემოციებს რო ვინიშნავდი, ასე ავღწერ მაშინდელ შეგრძნებებს :

“…მივედი და თეთრი ზეწარი ეფარა. რაღაც უფორმოდ და დიდად მეჩვენა, ალბათ კანში ჩაგუბებული წყლის გამო. გამჭირვალე პარკში რომ წყალს ჩაასხამ და თავს მოუკრავ, ისე იყო. პანაშვიდებზე ვუყურებდი და მეგონა თითზე ნემსი რომ მეჩხუტა, დაიჩუტებოდა.

ბებიაჩემი მიწა იყო და წყლად იქცა.  “

 

 


მეგი


ახლა, რო მითხრა,  გონებაში,  ოქროებით მოკაზმული  ბუდა  წარმოიდგინეო, წარმოვიდგენ და მას  აუცილებლად ბიცოლა მეგის სახე ექნება.

ტელევიზორთან მთვლემარეს, ვუყურებ ხოლმე და ვფიქრობ, როგორ გავს ბუდას. ბიცოლა ძალიან მსუქანია, თითებიც კი მრგვალი აქვს.  მხიარულია…როცა იცინის, კიდევ უფრო გავს ბუდას.

ახლაც, სადღესასწაულო სუფრის შემდეგ, საოცრად კმაყოფილი სახით, მშვიდად სძინავს ტელევიზორთან, მუცელზე თითებ-გადაჯვარედინებულს. თავისი განუყრელი  ოქროს სამკაულებით.

ღვთაებრივი სახე აქვს ბიცოლაჩემს.


ავთო


დღეს ჩამოვედი სოფლიდან, იაკობის დაბადების დღე იყო. მთელი დღეა მუცელი მტკივა და სახეზე სანთლის ფერი მადევს.

ავთოს ვაკოცე და ისე წამოვედი. მთელი გზა ჩუმად ვიყავი და ვფიქრობდი, სხვები ლაპარაკობდნენ.  ავთო სოფელში ყველაზე უფრო მიყვარს და არ მეზარება, როცა ვკოცნი. ალბათ სოფელში მე ის  გამონაკლისი ვარ, ვინც ავთოს კოცნის.

ვიფიქრე და მგონი კარგი იქნება, ბიძაზე, ბიცოლაზე და ჩემებზე თუ დავწერ რამეს. საინტერესო ოჯახია, წიგნი შეიძლება დაწეროს კაცმა, ან ფილმი გადაიღოს. იდეალური ოჯახისგან შორს დგას, მაგრამ საინტერესო მართლა ეთქმის.

ბებია და ბაბუა უკვე ცოცხლები აღარ არიან. უზარმაზარ სახლში ბიძა, ბიცოლა და ბიძაშვილები,  თემო და იაკობი ცხოვრობენ.

და ავთო.  ავთოც ბიძაჩემია, მამაჩემის უფროსი ძმა.  ავთო იმ დიდ სახლში  არ ცხოვრობს, ცაკლე ოთახი აქვს ეზოში და სულ იქაა. ძირითადად ფანჯარასთან ზის. როცა სოფელში მივდივარ, წარმოვიდგენ ხოლმე, როგორ ზის და მელოდება. ფანჯარასთან ყოველთვის ზურგით ზის, კარებს უყურებს, შუქი ყოველთვის ზურგზე ეცემა და სახე  ჩრდილში აქვს, შავი კონტურებით ვკითხულობ ნაკვთებს, ოდნავ, ცხვირის კეხთან ეცემა შუქი. ვერ მოძრაობს ,კუნთების მილევა, თუ რაღაც დაემართა ყველაფერთან ერთად და მარილებმა სულ მთლად გააქვავეს.  მოკლედ, მე ვერ ვერკვევი ასეთ სამედიცინო ტერმინებში. ადრე, ბავშვობაში ჯოხით მახსოვს,  ნელ-ნელა, ძლივს დადიოდა. სახლის წინ გამოდიოდა და იქაც მთელი დღე იცდიდა. გუშინდელი დღესავით მახსოვს კადრები: მე, მამა და დედა ჩვენი ლურჯათი (მამაჩემის ლურჯ ’06’ ს ვეძახდით ასე) პიპინ-პიპინით ვუახლოვდებით სოფლის ჭიშკარს და იქ ავთო იცდის ჯოხზე დაყრდნობილი, ხმამაღლა , გულიანად იცინის, გაურკვეველი ბგერებით გამოხატავს სიხარულს და მამაჩემს  ‘ტტტ ‘ს დედას ‘გგგ ‘ ს და მე ‘ქქქ’ ს მეძახის….

ავთოს არასოდეს ვეძახდი ძიას.   ჯერ ‘ათო’  იყო და მერე ავთოა.

ბავშვობაში ბატონები გაუჯავრდა, თუ რაღაც, ზუსტად არ ვიცი, სოფელში ქუნთრუშას ეძახიან მგონი . მოკლედ ექიმის უყურადღებობით სიცხე ვერ დაუგდეს და სალაპარაკო ნერვი გადაეწვა. პირველ, თუ მეორე კლასში ყოფილა.მამას კარგად ახსოვს, როგორი იყო მანამდე.

ულამაზესი ლურჯი თვალები აქვს ავთოს და ხორბლისფერი თმა, ახლა უკვე გაუთეთრდა.

ავთო იყო ჩემი მესაიდუმლე.

ბავშვობის ‘დაქალების’ ენატანიობით, ან რამე, სულელური კინკლაობით  ნდობადაკარგული, ბევრჯერ გადავუშლიდი ხოლმე გულს. ჩემი ყველა საიდუმლო იცოდა ავთომ… ვიცოდი ვერასდროს, ვერავის ეტყოდა . სხვა რა გზა ქონდა, დინჯად, მოთმინებით მისმენდა და ხანდახან წამოიძახებდა ‘ბაააა’ და გაიცინებდა. ასე ავკიდე ავთოს ჩემი ბავშვური, სულელური საიდუმლოებებით სავსე გუდა ტვირთად .

მოკლედ ახლა სულ იმ ოთახშია. მთელი დღეები ზის, კარებს უყურებს და ელოდება ვინმეს, მამაჩემს, დედას,  მე .. ან შეიძლება ,არც მელოდება და სხვა რამეებზე ფიქრობს, არ ვიცი. ის კი ვიცი, რო,  რო დამინახავს ბედნიერია იღიმის და ‘ ქ ქ ქ’ ისევ ისე  მეძახის .

ჭაღარა, ლურჯთვალება, გულუბრყვილო ბავშვია ავთო.  დიდი, ნათელი წერტილი.

ისიც ვიცოდი, რომ ავთოზე რაც არ უნდა დამეწერა, არ მომეწონებოდა.

ავთო ზუსტად ის არის, ვიზეც ყველაზე უფრო მერთულება და ყველაზე ბევრი მაქვს დასაწერი.

ეს იყო მცდელობა, ავთოზე დამეწერა.


გამოგონილ ქმარს, რომელსაც ლიტერატურა უყვარდა


ყოველთვის, როცა შენს გაოფლილ მაისურს ვრეცხავ, მე ვღიღინებ გერშვინს და ვხედავ, როგორ თავაშვებული მიექანება შენი სუნი მილებში.

ჩვენ ვერასოდეს შევძლებთ ამას.

ეგ ზღარბები ტუჩებს მისისხლიანებს. მე მეშინია ჩემი ტუჩების სიწითლის.

ნუ ამბობ, რომ წითელი მიხდება.

წითელი წითელთან ქრება.

მირჩევნია სულელი მეძახო, ვიდრე თქვა. რომ პირველად იყო სიტყვა.

ყოველთვის, როცა თვალებმოწკურული ფერებს ვხედნი, ვგრძნობ, როგორ მწვანედ გადმოდის ზიზღი და ეჭვი შენი კანიდან. მიყვარს ამ დროს შენი მზერის დაჭერა და ღიმილით თქმა, რომ პირველად იყო ფერი.

მერე შენ ქვედა ტუჩს მოიჭამ და ჩემს ქმნილებას უმზერ. როცა ორ თითს ნიკაპს მოუჭერ და დუმხარ, მე ვხვდები, რომ მშორდები. ამიტომ სასწრაფოდ დაგიძახებ : ‘ძვირფასო, ნუ ანიჭებ ამხელა მნიშვნელობას ჩემს ნაჩხაპნს, არ ღირს ,მოდი, ჩაი დავლიოთ!’ შენ მოდიხარ და ვიწყებთ თამაშს: ჩვენ ვსაუბრობთ ჯოისზე, უიტმენზე, რა თქმა უნდა ფოლკნერზე.. შენ ბედნიერი ხარ ჩემით, მაგრამ საკმარისია ვახსენო ფერი, შენ მშორდები და დუმხარ.

დუმილია ფერი.

პირველად იყო ფერი.

მერე როცა დაღლილები შევცქერით ჭერს, შენი ნეკა თითი მოძებნის ჩემს ნეკა თითს და ნეკნი ნეკნს.

მერე ყურს მადებ გულზე, მუცელზე.  ჩემს მუცელს ეშინია შენი ყურის დადების და საუბრობს იმ ენაზე, რომელიც ჯერ ვერ შეისწავლა კაცობრიობამ.

მერე ცერა თითს ვიდებ პირში და დასაძინებლად ვემზადები. ხშირად მძინარე ტირილს ვიწყებ და მოვთქვამ, რომ კაენს უღალატეს მაშინ.

შენ მაფხიზლებ და მეხუტები. ვიცი ,ჩემი სიტყვების სიმძიმეს გრძნობ. შენი ხელები არტახებს გავს. მე მიყვარს თვალებდათხრილი ოიდიპოსი და ოიდიპოსის კომპლექსებით შეპყრობილი ქრისტე. მე მიყვარს ქრისტეს თაფლისფერი თვალები და წითური წვერი.

როცა წვერი გაქვს, ქრისტეს ემსგავსები. რა ლამაზი ხარ.

ყოველთვის, როცა სამზარეულოში შეექცევი ჩემს გამომცხვარ ნამცხვარს ,დანანებით ვუმზერ შენს ლოყაზე გამოზრდილ მოძრავ ბურთს. ნუ მთხოვ, რომ შენთან ერთად ვჭამო ნამცხვარი, გამოგიცხობ მხოლოდ და გიყურებ, როგორ ჭამ .მე, ნამცხვრის ცხობის პროცესი მიყვარს, შენ კი, წინ და უკან დადიხარ ოთახში და მოუთმენლად ელოდები შედეგს. ნუ გინდა, რომ ნამცხვარი ვჭამო, გამოგიცხობ მხოლოდ. მე მეშინია ჭამის შემდეგ ნაგრძნობი კმაყოფილების, მე ცარიელი თეფშის მეშინია.

ჩვენ ხომ ვიცით, რომ კაენს უღალატეს მაშინ.

გამაჩუმე.                 2007


Follow

Get every new post delivered to your Inbox.